Kultura Peru
Książka zatytułowana „Kultura Peru” musiałaby mieć kilka tomów. I wciąż pozostaje mało znana! Kojarzy nam się zwykle z zażywnymi Peruwiankami w dwóch warkoczach, tajemniczymi kamiennymi miastami ukrytymi w niedostępnej puszczy, kondorami szybującymi wśród ośnieżonych Andów i z zaskakującą gastronomią.
Wokół Peru narosło i wciąż narasta wiele mitów. Z jednej strony media społecznościowe bombardują nas influencerami w swetrach z alpaki, oświadczającymi się na Górach Tęczowych. Z drugiej strony kusi nas, by tam dotrzeć, ale zatrzymuje nas reputacja kraju, w którym rzekomo z każdej strony czyha niebezpieczeństwo. Tanio też już było, bo bilet do Peru kosztuje ok. 4500 zł, a wycieczka zorganizowana z Cusco do Machu Picchu ponad 800 zł.
Niezależnie od tego, czy wybierasz się do Peru, czy jedynie odwiedzasz je w Internecie, w dzisiejszym artykule dowiesz się więcej o kulturze i tradycjach tego kraju. Co więcej, to wiedza z pierwszej ręki! Po ponad 25 wizytach w Imperium Słońca zebrałam garść informacji, których nie możesz przegapić. To zapis moich własnych doświadczeń, które mogą różnić się od Twoich.
Ruszamy? Ruszamy!
Kultura Peru – Ludzie
Powiedzieć, że Peru jest krajem różnorodnym, to jak nie powiedzieć nic. Na powierzchni cztery razy większej niż Polska mieszka 33 miliony osób, a od kilku lat dodatkowo ściągają tu imigranci z Wenezueli. Kraj dzieli się tradycyjnie na trzy regiony: costa (wybrzeże), sierra (góry) i selva (puszcza). Każdy zachował unikatowe tradycje, a strojów ludowych w Peru jest ponad 60!
Lima
Kontrasty w Peru są niewyobrażalne. Sama Lima, stolica kraju, dzieli się na dzielnice bogate, zamieszkiwane przez pitucos, jak i biedne, zamieszkiwane przez misios. Renato*, bogaty mieszkaniec La Molina wieziony jest autem z prywatnym szoferem do korpo, a w przerwie pije matchę. W piętrowej willi na strzeżonym osiedlu czeka na niego służba, do której zwraca się per seño (skrót od seniora – pani). W tym samym czasie Mafe (czyt. Maria Fe), pracownica sklepu w La Victoria, zarabia minimalną krajową (1130 PEN = 1440 PLN), a w swoim skromnym domu hoduje świnki morskie na niedzielny obiad.
„Reszta Peru”
Zarówno Renato jak i Mafe trudno wyobrazić sobie życie codzienne w peruwiańskich Andach czy puszczy amazońskiej.
Juan Antonio mieszka w andyjskiej wiosce pod Huaraz. Nigdy nie miał w dłoni komórki ani nie siedział w Internecie. Z kolei młodziutka Karen z dorzecza Amazonki nigdy nie siedziała w szkolnej ławce. Jeśli już dotrzesz do jej wioski, nie kupisz trzech pamiątek jednocześnie. Musisz kupić każdą oddzielnie, bo Karen nie potrafi liczyć. Nie zsumuje ceny i nie wyda reszty. Za to łowienie piranii i manewrowanie czółnem w ciemną noc ma w małym palcu.
To oczywiście ogromne uproszczenie. Pośrodku żyją przecież jeszcze Gianmarco, Peruwiańczyk który nie znosi tańczyć, Giovanna, która jest jasnooką blondynką i wszyscy myślą, że to gringa, Franco, stypendysta Harvardu, który wykłada na uniwersytecie w Limie, Christian – programista, Giancarlo – nauczyciel, Jimena – pielęgniarka, Rafael – kierowca motorówki, Mario Julia – przewodniczka lokalna, Mario z wulkanizacji i Jacinto, który całe dnie spędza w polu kukurydzy. Niektórzy mówią po hiszpańsku, inni w keczua, jeszcze inni w aymara. Jedni mają korzenie inkaskie, inni europejskie.
Jacy są Peruwiańczycy?
Czas porzucić stereotypy i wyobrażenia.
Naturalnie nie każdy mieszkaniec sierry nie zna smartfonów i nie każda mieszkanka selvy nie umie czytać. A już na pewno nikt w Peru nie strzela z łuku do przelatujących samolotów. Może z wyjątkiem izolowanego plemienia Mashco Piro, które w 2007 roku ostrzelało rządowy helikopter, bo zawisł nad ich rzeką. Swoją drogą samoloty w Peru „nie trzymają się na taśmę;” to sprawne, choć dość leciwe maszyny. Z wyjątkiem nielegalnych awionetek, które latają na słowo honoru.
Nie każdy Peruwiańczyk jest wiecznie radosnym Latynosem. Koleżanka zmaga się z depresją. Na szczęście w Limie można znaleźć naprawdę dobrych psychiatrów, stacjonarnie i online. Gorzej jest na odległej prowincji, gdzie dostęp do lekarza internisty jest utrudniony lub niemożliwy, nie mówiąc już o specjalistach. Rodzina kolegi przeprowadziła się ze wsi pod Huancavelicą do Limy, a jego mama, choć urodziła 11 dzieci, w życiu nie była w żadnej przychodni, nigdy nie widziała ginekologa ani położnej. W Andach nie miała takiej możliwości, a później na wybrzeżu „tak jakoś wyszło.”
Ludzie na całym świecie są bardzo różni. To co łączyło zdecydowaną większość osób, które poznałam pracując, studiując i podróżując po Peru to specyficzne poczucie humoru. Próbkę tego humoru znajdziesz na przykład w filmie krótkometrażowym „Bienvenidos” reżyserii Javiera Fessera (dostępny za darmo na YT z angielskimi podpisami).
W porównaniu do ogółu Polaków, poznani Peruwiańczycy łatwiej wyrażali emocje (zarówno panie jak i panowie). Spotkałam też wiele osób, które nie dość, że wiedziały gdzie leży Polska, to jeszcze potrafiło wskazać sławnych Polaków („Karol Woytyla” i „Lecz Waleza”). Byli też mocno podzieleni w poglądach politycznych i rasowych.
Kultura Peru – Rys Historyczny
Choć folklor Peru zdążył już nasiąknąć globalizacją („one photo, one dollar!”), wciąż zachowały się jeszcze przyczółki autentyczności. Znajdziesz je, gdy pojedziesz do Pachacamac zamiast do Ica, popłyniesz na wyspy Palomino zamiast Ballestas, czy wybierzesz się do Huaraz zamiast do Cusco. Praktycznie co roku w Peru odkrywa się nowe zabytki preinkaskie, a niektóre mają ponad 3000 lat.
Te kultury, takie jak Chavin, Wari czy Moche, podbite później przez Inków, pozostawiły trwałe ślady w Peru. Chavin stworzyli ideę kultu religijnego, Moche ceramikę portretową, a Wari system brukowanych dróg. Najwięcej zostało oczywiście po Inkach. Wprowadzili oni język quechua jako lingua franca, rozbudowali andenes, czyli tarasy uprawne i zasady wzajemnej pomocy, czyli minka. Wznosili też wspaniałe twierdze (Pisaq, Ollantaytambo, Sacsayhuaman) i miasta (Machu Picchu), które można podziwiać do dziś.
Nie bez wpływu na kulturę Peru pozostała konkwista, czyli podbój Tahuantinsuyu („Królestwo Czterech Stron Świata”) przez hiszpańskich awanturników. Palono quipu (pismo węzełkowe), rozbijano quero (kubki ceremonialne), zabytki inkaskie zamieniano w kościoły, a złote arcydzieła (jak lamy naturalnej wielkości!) przerabiano na sztabki. Siłą próbowano narzucić katolicyzm i język hiszpański. Przywieziono konie i byki, a do Europy, oprócz kosztowności, popłynęły ziemniaki, pomidory i kukurydza.
Jednak nie na wszystkich Peruwiańczyków konwista wywarła równy nacisk. Warto wspomnieć, że nawet w obleganym przez turystów departamencie Cusco żyją PIACI (Pueblos Indígenas en Situación de Aislamiento y Contacto Inicial). Grupy etniczne takie jak Nanti w XXI wieku żyją bez kontaktu z cywilizacją. Niestety w sąsiedztwie ich terytorium znaleziono największe złoża gazu ziemnego w Peru, a kolejne rurociągi spychają ich coraz dalej w głąb puszczy, która kurczy się w zastraszającym tempie.
Kultura Peru – Synkretyzm Religijny
Zróżnicowanie geograficzne i społeczne Peru prowadzi do unikatowego synkretyzmu. Jego najbardziej namacalny przykład zobaczysz w katedrze w Cusco. W prawej nawie wisi obraz „Ostatnia Wieczerza” autorstwa Marcosa Zapaty. Na pierwszy plan wysuwa się danie główne – cuy, czyli grillowana świnka morska. A jdyna negatywna postać obrazu, Judasz, ma autochtoniczne rysy twarzy.
Ksiądz w Górach
Niedaleko katedry zaczyna się stary inkaski trakt, wiodący głęboko w sierrę. Sześć godzin jazdy konno i znajdziesz się w świecie pełnym długowiecznych (100+) i samowystarczalnych staruszków, którzy każdego sierpnia składają ofiary Pachamamie. Są też odległe osady w górach i w puszczy, gdzie ksiądz katolicki zagląda raz na kilka lat, często potrzebując tłumacza. Wtedy za jednym zamachem odbywają się wszystkie zaległe chrzty, śluby i pogrzeby.
Świąteczne niebezpieczeństwa
Ludzie radzą sobie na swoje sposoby. W koszyczkach bożonarodzeniowych (w przeciwieństwie do Polski, w Peru święci się koszyczki na Boże Narodzenie zamiast na Wielkanoc) ukrywają figurki Pachamamy i liście koki.
Z kolei Wielkanoc, ku zgrozie księży, traktowana jest na andyjskiej wsi bardzo dosłownie. Gdy w Wielki Piątek Bóg umiera na krzyżu, nie widzi ludzkich grzechów, bo przecież nie żyje. Odsetek przestępstw popełnianych między Wielkim Piątkiem a Niedzielą Wielkanocną w Andach zaskakuje. Dobrze jest wtedy nie być jedynym gringo, obcokrajowcem, w odległej wiosce peruwiańskiej sierry.
Opowiada o tym peruwiańsko-hiszpański film krótkometrażowy „Madeinusa” z 2015 roku. Choć przedstawia skrajne postawy, do dziś w niektórych miejscach w Peru przymyka się oczy na przykład na kradzież bydła w sobotę wielkanocną. Gdy zaatakowano mnie kiedyś z nożem w Wielką Sobotę, policjanci wzruszyli tylko ramionami. Powiedzieli, że nic nie mogą zrobić, bo tego dnia złe ziemskie występki nie zapisują się ani w niebie ani w kartotekach.
Pachamama
Jedną z najważniejszych postaci w Andach jest Pachamama, Matka Ziemia. Znajdziecie ją – co prawda w przebraniu – w prawie każdym kościele katolickim w górach Peru. Występuje tam pod postacią Matki Boskiej, ubranej w wielgachną suknię w formie stożka, przypominając tym samym Apu, czyli świętą górę. Czasem człowiek zastanawia się, czy to już Matka Boska, czy jeszcze Pachamama.
Pachamama w Peru to święta postać w tradycji andyjskiej, szczególnie ważna dla ludów keczua i ajmara. Jest uważana za opiekunkę przyrody, płodności i zbiorów, a mieszkańcy Andów składają jej ofiary i modlitwy, prosząc o pomyślność oraz ochronę.
Kultura Peru – Festiwale i Święta
Inti Raymi
Kultura Peru byłaby niekompletna bez Inti Raymi. Kiedyś uczestniczyłam w przygotowaniach i przyznaję, że miały o wiele bardziej autentyczny klimat niż samo święto. Inti Raymi przypada na przesilenie zimowe, a główne uroczystości odbywają się 24 czerwca. To najpiękniejszy pod względem pogody i najgorszy pod względem cen i tłumów czas na odwiedziny w Cusco.
Aktorzy wcielający się w rolę Inki (czyt. władcy) i Inków (czyt. społeczności inkaskiej) założyli niezwykle barwne stroje, w miarę przypominające oryginalne. W ruch poszły instrumenty takie tak quena, zampoña i pututu. W pewnym momencie zagrano oczywiście „El Condor Pasa”, utwór, który odwiedzającym Peru śni się po nocach jeszcze długo po powrocie do kraju. Inkę w lektyce obniesiono po placu, aż zniknął za winklem.
Wielkanoc
Pewnej Wielkanocy udałam się do Ayacucho. To „peruwiańska stolica wielkanocna”, gdzie odbywają się wydarzenia, które warto zobaczyć choć raz w życiu. Ściągnęło tu chyba pół Peru. Noclegi wyprzedano do tego stopnia, że w siedem osób nocowaliśmy w 3-osobowym pomieszczeniu w slumsie, z łazienką bez sufitu i z brudnymi kotarami zamiast ścian.
Za to przez miasto szły wspaniałe procesje. Najważniejsze postaci – Matkę Boską i Jezusa – niesiono w specjalnych lektykach. Wszyscy mężczyźni ubrali się w garnitury, a kobiety w eleganckie stroje żałobne z twarzami zasłoniętymi czarnym welonem.
Obejrzałam też (z bezpiecznej perspektywy chodnika) osobliwe widowisko o nazwie Pascua Toro. Uczestnicy, ubrani w białe koszulki i czerwone chustki, pędzili na złamanie karku ulicami miasta. Za nimi jechali konno czterej faceci, każdy z młodym byczkiem na smyczy. Ktoś, kto uczestniczył kiedyś w Sanfermines w hiszpańskiej Pampelunie i widział prawdziwe toros bravos, mógł poczuć się rozczarowany.
A tymczasem na sąsiednich placach szykowano się już do palenia gigantycznych kukieł przedstawiających Judasza. Tu znów przyszło mi na myśl skojarzenie z Hiszpanią i z walenckim świętem Las Fallas.
Boże Narodzenie
Przyjaciółka, u której nocowałam kątem w Limie, zaprosiła mnie kiedyś na Boże Narodzenie. Usiadłam na tylnym siedzeniu zdezelowanego auta bo jej matka – kierowca pojazdu – jeździ jak pirat drogowy. Dokładnie tak, jak trzeba jeździć po Limie, żeby włączyć się do ruchu, wyprzedzić czy po prostu przetrwać. Podjechałyśmy pod salę, gdzie miała odbywać się msza ewangelistów. Wnętrze sali przypominało aulę, a zespół muzyczny, wytatuowany od stóp do głów, grał pastorałki w wersji hard rock. Wykład, jaki wygłosił wtedy pastor, został ze mną do dziś.
Innym razem w inne Boże Narodzenie jechałam taksówką z kolegą, który licytował się z taksówkarzem o kosze podarunkowe. Wiele firm w Peru przygotowuje kosze z jedzeniem lub rozdaje zniżki i talony na indyki. Nie wszyscy w Limie (że o reszcie Peru nie wspomnę) mogą pozwolić sobie na indyka gwiazdkowego, często zastępując go kurczakiem.
Z indyka rozmowa przeniosła się na panettony, babki z bakaliami, bez których nie może się odbyć Boże Narodzenie w Peru. Nieopatrznie wtrąciłam markę mojego ulubionego panettonu w Peru (pewna firma w żółtych barwach). Dostałam zniżkę na przejazd taksówką, a kolega, zwolennik konkurencyjnej firmy panettoniarskiej, siedział nadąsany do końca dnia.
Dzień Niepodległości
Przejeżdżałam kiedyś przez region Apurimac. Był koniec lipca i zbliżał się Dzień Niepodległości. Utknęłam w pewnej małej miejscowości, gdzie zgromadziły się tłumy gapiów. Żadnych turystów, jedynie Peruwiańczycy. Na starannie posprzątanej arenie szykowało się najbardziej kontrowersyjne (i nielegalne) wydarzenie w Peru: yawar fiesta. Na szczęście udało mi się odjechać tuż przed rozpoczęciem.
Yawar fiesta to rodzaj okrutnej korridy, w której walczą ze sobą byk i przyczepiony do niego kondor. Byk oczywiście symbolizuje Hiszpanię, a kondor Peru. W nierównej walce, ku uciesze tłumu, wygrywa zawsze kondor, a jeśli jakimś cudem przegra, to uważa się to za tragiczną przepowiednię. Więcej na ten temat przeczytasz w debiutanckiej powieści peruwiańskiego pisarza Jose Maria Arguedasa pt. Yawar Fiesta, przetłumaczonej na polski.
Jak widzisz, kultura Peru ma także swoje ciemne strony.
Tymczasem dopchać się do centrum w Dzień Niepodległości (28-29 lipca) w Limie graniczy z cudem. Święto zaczyna się uroczystą mszą, są też pokazy tańca marinera i parady wojskowe. Choć nie udało mi się dostać na miejsce atrakcji, udało mi się obejrzeć fragment na żywo na ogromnym telebimie rozstawionym w dzielnicy San Borja i strzeżonym przez uzbrojoną po zęby policję.
Kultura Peru – Lokalne Wierzenia
Najbardziej znane wierzenia w Peru dotyczą regionu sierry, który jest jednym z najczęściej odwiedzanych przez turystów. W większości dotyczą Pachamamy, której oferuje się pierwsze (i najlepsze) liście koki, a także pierwsze krople spożywanego napoju. Domowym rytuałom ku czci Pachamamy przyglądałam się kiedyś w Huaraz, gdy przygotowywano pachamankę, potrawę gotowaną w piecu ziemnym przez ponad pięć godzin. Specjalny ołtarzyk przypominał kamienną popielniczkę, na której umieszczono kokę, wstążki i parę innych rzeczy, po czym spalono. Dopiero wtedy można było zacząć ucztę.
Kiedyś chciałam wejść na cmentarz w Yungay w Kordylierze Białej. Chciałam uczcić ofiary lawiny, która wyjechała z Huascaran, najwyższego szczytu Peru w latach 70 i zmiotła miasto z powierzchni ziemi. Towarzyszyły mi dwie wolontariuszki z Meksyku i USA, a także zaprzyjaźniona peruwiańska rodzina. Głowa tejże rodziny, facet po pięćdziesiątce, odmówił wejścia na cmentarz w obawie przed sopladura de chulpas. Jest to rodzaj choroby duszy, której można nabawić się przez pobyt przy cmentarzu.
Z kolei w jednym z kurortów pod Limą koleżanka ze studiów urodziła dziecko. Można było przyjść je odwiedzić dopiero gdy zabezpieczono je przed mal de ojo, czyli złym okiem. Jednym z najbardziej widocznych amuletów były czerwone tasiemki, przywiązane „na krzyż” – lewa ręka/prawa noga lub odwrotnie. Ja też dostałam amulet, co prawda z innej okazji i od innej rodziny, ale mam go do dzisiaj. Na wszelki wypadek zawsze zakładam go na podróż samolotem.
Kultura Peru – Gastronomia
Kuchnia Peru jest różnorodna, regionalna, sezonowa i naturalna. Uniwersalne wydają się jedynie napoje – Inka Colę i chichę moradę (kompot z fioletowej kukurydzy) wypijesz prawie wszędzie. Kuchnia Peru jest dla wszystkich! Jeśli masz wrażliwy żołądek, zawsze możesz zjeść caldo de gallina, delikatny, klarowny rosół z domowym makaronem. Europejskie podniebienia zwykle satysfakcjonuje też pollo a la brasa, czyli kurczak z rożna.
W najbardziej ostatecznej ostateczności w dużych miastach Peru znajdziesz McDonalds, a także Bembos, jego lokalny odpowiednik. Z kolei jeśli przebywasz w Limie, Cusco czy Arequipie, możesz zamówić jedzenie z dowozem. Co prawda nie działa tu Glovo, ale Peruwiańczycy korzystają z alternatywnych aplikacji, takich jak Rappi i PedidosYa.
Ceviche
To danie peruwiańskiej costy dotarło już nawet do Polski. Sekretem ceviche jest świeżuteńka ryba, marynowana na surowo w soku z limonki. Ryba jest delikatna, a sok z limonki nadaje jej kwaśną nutę i sprawia, że nabiera „ściętej” struktury. Czerwona cebula dodaje ostrości i chrupkości, a papryczka ají lekkiego lub mocniejszego pieczenia. Dodatek batatów i kukurydzy równoważy kwaśność dania słodyczą.
Cuy
Cuy to inaczej świnka morska. W peruwiańskiej sierrze zjada się ponad 50 milionów świnek morskich rocznie, nie jest to więc potrawa niszowa, jak żabie udka we Francji. Najczęściej grilluje się je na patyku i podaje wypchane rośliną huacatay, czyli peruwiańską miętą, smakującą trochę jak połączenie bazylii z estragonem. Cuy najprędzej zjesz w Cusco, choć tu ważna uwaga. Im bliżej Plaza de Armas, tym cuy droższy i wymyślniej podany, na przykład w hełmie z papryki. Odejdź kawałek dalej, na przykład koło Mercado de San Pedro, a cena potrawy spadnie nawet o połowę.
Chifa
Słowo „chifa” wywodzi się z języka chińskiego i oznacza „jeść ryż.” W Peru mianem chifa określa się kuchnię chińsko-peruwiańską. Najlepszą chifę zjecie w limeńskich dzielnicach Chinatown i Barranco. Jej flagowym daniem jest arroz chaufa, smażony ryż z jajkiem, warzywami, szczypiorkiem i sosem sojowym, często także z owocami morza. Chifę jada się najczęściej na obiad, ale też na powrocie z imprezy.
Aji de gallina
Aji de gallina ma w Peru status podobny do schabowego w Polsce. Każdy zna tę potrawę, a najczęściej jada się ją na wybrzeżu i w górach. Jest to kremowy, aromatyczny sos przygotowany z rozdrobnionego mięsa kurczaka, żółtej papryczki ají amarillo, mleka, pieczywa lub krakersów oraz przypraw. Danie ma delikatnie pikantny smak, aksamitną konsystencję i intensywny złocisty kolor. Zwykle podaje się je z ryżem i ziemniakami. W ogóle w Peru często występuje układ mięso/ryba plus ryż plus ziemniaki, gdzie ziemniaki, jako warzywo, pełnią rolę surówki.
Dania z kukurydzy
Kukurydzę w Peru podaje się na wiele różnych sposobów, wspomnę więc o moich ulubionych. Po pierwsze, choclo. To biała kukurydza z ogromnymi ziarnami, którą jada się na gorąco, często posypaną białym serem i solą. Po drugie, mazamorra morada. To kisiel z gotowanej fioletowej kukurydzy o przyjemnym, korzennym smaku, który zawdzięcza goździkom i cynamonowi. I wreszcie, po trzecie, chicha morada. Ta z butelki jest najgorsza! Za to domowa chicha morada to wspaniały napój z fioletowej kukurdzy, smakujący jak połączenie pigwy, jabłka i ananasa z wyczuwalną nutą kukurydzianą.
Kultura Peru – Mity i Fakty
Zamiast podsumowania, przyjrzyjmy się kilku najpopularniejszym mitom dotyczącym kultury Peru.
- MIT: W Peru jest niebezpiecznie.
FAKT: To zależy. Głównym zagrożeniem dla turysty są kieszonkowcy. Nie choć po nocy po szemranych okolicach, nie obnoś się z gotówką, unikaj pirackich taksówek. Obecnie (2026) w Peru trwa stan wyjątkowy, możliwe są blokady dróg, wstrzymaj się z podróżą i obserwuj komunikaty MSZ. - MIT: W Peru nie dogadam się po angielsku.
FAKT: Poznaj kilka słów po hiszpańsku, przygotuj Google Translator i uśmiech i dogadasz się wszędzie! - MIT: Kuchnia Peru jest pikantna.
FAKT: Jeśli jesz rocoto relleno, to tak. Zdecydowana większość potraw jest umiarkowana i łagodna. - MIT: Peruwiańczycy jeżdżą jak szaleni.
FAKT: Jest o niebo lepiej niż 20 lat temu, gdy ludzie nie używali migaczy, a chęć zmiany pasa sygnalizowali ręką uderzającą o drzwi lub wcale. - MIT: Peruwiańczycy z gór wydają się posępni i antypatyczni.
FAKT: Miałam takie samo wrażenie dopóki nie dowiedziałam się, że rozmowy i uśmiechy wymagają tlenu, który wolą spożytkować na inne funkcje życiowe, jak ogrzewanie ciała czy oddychanie.
*Wszystkie imiona zostały zmienione.
Byłaś / byłeś w Peru i masz inne doświadczenia? Koniecznie daj znać w komentarzu!
Chcesz być na bieżąco? Zaobserwuj Tierra Bonita w mediach społecznościowych!
Zobacz również
Cusco – Tu Bije Serce Peru
Machu Picchu – „Zaginione Miasto Inków”
