
Park Narodowy Jasper
Choć Park Narodowy Jasper (UNESCO) zajmuje imponującą powierzchnię 10 878 km², nie należy nawet do podium największych parków narodowych Kanady.
Pod względem wielkości wyprzedzają go na przykład Park Narodowy Bizona Leśnego (44 972 km²) w Terytoriach Północno-Zachodnich, Quttinirpaaq (37 775 km²) w Arktyce czy Auyuittuq (21 496 km²) na Ziemi Baffina. Zajmuje za to drugie miejsce, za Banff, na liście najczęściej odwiedzanych.
Do głównych atrakcji Parku Narodowego Jasper należą Icefields Parkway (najbardziej widowiskowa trasa Ameryki Północnej), lodowiec Athabasca (część wielkiego Pola Lodowego Columbia) i gondola SkyTram, która wwozi turystów prawie na wysokość Rysów.
Wybierasz się do Parku Narodowego Jasper? W dzisiejszym artykule poznasz nie tylko Jasper, ale także Icefields Parkway w trasie między Calgary a robotniczym miasteczkiem Edson.
Ruszamy? Ruszamy!

Icefields Parkway
Niedługo po wyjeździe z Lake Louise pojawia się znany na cały świat drogowskaz: No cell service for 232 km. Warto wiedzieć, że od maja do października zasięg Internetu pojawia się przy Athabasca Glacier, a paliwo można zatankować w Saskatchewan River Crossing. Zimą (listopad – kwiecień), jeśli Icefields Parkway jest otwarta, to istotnie można liczyć tylko na siebie. Nie ma wtedy ani paliwa, ani zasięgu.

Gdy wyjeżdżałam z Calgary o 3:30 rano, miasto tonęło w gęstej mgle. Latarnie wyglądały jak klosze przykryte pajęczyną, rzucając mdłe światło na mokry asfalt. Wlokłam się z prędkością 5 km/h. W Banff mgła na chwilę odpuściła, by w górach wrócić ze zdwojoną siłą. Przy Crowfoot Glacier nie zobaczyłam nawet czubka maski auta. Mgła zniknęła na dobre w okolicach Bow Lake i później cały dzień pogoda była jak żyleta.

Przez długie kilometry droga wiła się wzdłuż rzeki w kolorze mięty z mlekiem. Wytężałam wzrok na wszystkie strony, ale podobnie jak w parkach narodowych Mount Revelstoke, Glacier, Yoho i Banff, tu także nie spotkałam żadnych dzikich zwierząt. Drzewa zaczęły już przybierać jesienną szatę, a postrzępione wierzchołki gór ostro odcinały się na tle błękitnego nieba. Bez wątpienia Icefields Parkway zasługuje na podium najpiękniejszych gór Ameryki Północnej, ramię w ramię z Trail Ridge Road i Million Dollar Highway w USA.

Park Narodowy Jasper
Park Narodowy Jasper słynie z dzikich, surowych krajobrazów, potężnych kanionów, wodospadów oraz rozległych pól lodowych. Na obszarze parku zinwentaryzowano aż 392 lodowce (dane z 2021 r.). Najbardziej znaną i dostępną częścią tego zlodowacenia jest pole lodowe Columbia Icefield, z którego spływa m.in. słynny lodowiec Athabasca. Najwyższy szczyt Parku Narodowego Jasper, Mount Columbia (3,747 m n.p.m.), jest jednocześnie najwyższym szczytem prowincji Alberta.

Pożar w Jasper
W lipcu 2024 r. miasteczko Jasper (4,600 mieszkańców) i część parku narodowego dotknęła ogromna tragedia. Przerażający pożar lasu przedarł się ku siedzibom ludzkim, niszcząc jedną trzecią zabudowy. Ogień strawił wiele domów i zabytkowych obiektów. Dzięki wysiłkowi służb kluczowa infrastruktura została uratowana lub szybko odrestaurowana.
Pożar był skutkiem kilku nakładających się czynników. Jednym z nich był mountain pine beetle, czyli kornik atakujący sosnę wydmową. Samice kornika drążą tunele pod korą i przenoszą grzyba sinizny drewna (Grosmannia clavigera), który blokuje przepływ wody i składników odżywczych. W efekcie drzewa obumierają od środka.
Dawniej mroźne zimy w okolicach Jasper ograniczały populację korników. Jednak ostatnie łagodne zimy sprzyjały ich rozwojowi. Szkodniki zniszczyły nawet 90% drzewostanu w niższych partiach lasu. Martwe drzewa z czasem straciły igły i zamieniły się w suche, łatwopalne pnie. Problem pogłębiło wieloletnie gaszenie naturalnych pożarów, przez co las stał się zbyt gęsty i stary. Suche drzewa stały jak zapałki, czekające na śmiercionośną iskrę.
22 lipca 2024 r. pioruny wywołały pożary na północ i południe od miasteczka Jasper. Ogień rozprzestrzeniał się z prędkością 5 km/h, a płomienie sięgały 100 metrów ponad korony drzew. Wiatr strzelał płonącą korą i szyszkami nawet 500 metrów przed czoło pożaru, tworząc nowe ogniska.
Choć pożar przyniósł ogromne zniszczenia, stał się także totalnym resetem ekosystemu. Ogień zniszczył siedliska korników, a wysoka temperatura otworzyła szyszki sosny wydmowej, umożliwiając odrodzenie lasu. Na pogorzeliskach Parku Narodowego Jasper zaczęły pojawiać się trawy i wierzbówka kiprzyca (fireweed). Brak koron drzew sprawił też, że światło słoneczne ponownie dociera do dna doliny. Natura zaczęła się odradzać!

Athabasca Glacier
Athabasca Glacier to jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc w Parku Narodowym Jasper. Jest drastycznym dowodem globalnego ocieplenia. W ciągu ostatnich 100 lat lodowiec cofnął się o około 1,5 kilometra i stracił ponad połowę swojej całkowitej objętości. Obecnie Athabasca Glacier kurczy się w tempie około pięciu metrów rocznie.

Szlak Toe of the Glacier
Zostawiłam auto na niewielkim parkingu przy wejściu na szlak Toe of the Glacier. Wygodna, choć kamienista droga wiodła lekko pod górę. Wzdłuż szlaku ustawiono specjalne słupki z datami, które obrazują, gdzie w danym roku sięgało czoło topniejącego lodu. Owinęłam się szczelnie w puchową kurtkę. Mimo słońca i bezchmurnego nieba, temperatura wynosiła ok. 1°C.

Szlak Toe of the Glacier kończył się przy jeziorze powstałym z topniejącego lodowca. Mimo że trwało jeszcze astronomiczne lato, jezioro pokrywały kry. Dostrzegłam też dwie niewielkie góry lodowe. Oglądałam surowe moreny, błękitny lód oraz głębokie szczeliny Athabasca Glacier. Wrócił też na chwilę zasięg Internetu! Możliwość połączenia z Polską wprost znad jeziora lodowcowego to niezwykłe doświadczenie, podobne do dzwonienia z piasków omańskiej pustyni.

Ice Explorers
Znad brzegu obserwowałam Ice Explorers, autobusy terenowe o ogromnych kołach. Taka wycieczka trwa około 3h, składa się z dojazdu na lodowiec i spaceru po lodzie w towarzystwie profesjonalnego przewodnika lokalnego. Wchodzi się też na Colombia Icefield Skywalk, szklany most w kształcie podkowy, który obudowano w taki sposób, aby absolutnie nikt, kto nie wykupił wycieczki, nie mógł się nawet przy nim zatrzymać.
Nie korzystałam z tej „atrakcji” nie tylko z powodu ceny (109 CAD = 300 zł), ale przede wszystkim dlatego, że nie wspieram rozjeżdżania lodowców i niszczenia delikatnego ekosystemu. Naoglądałam się też niektórych „profesjonalnych przewodników”, którzy zachęcali turystów do picia wody z lodowca, nie zająknąwszy się nawet na temat beaver fever, czyli gorączki bobrowej (lambliozy).

Athabasca Glacier – info praktyczne
- Parking: mały, ale szybko się zwalnia (pinezka)
- Długość szlaku: 0,7 km w jedną stronę
- Czas przejścia: 20 min
Sunwapta Falls
Kolejnym przystankiem na Icefields Parkway w Parku Narodowym Jasper był interesujący wodospad Sunwapta Falls. Z punktu widokowego na Upper Falls rozpościerał się pocztówkowy widok. Wody z lodowca Athabasca, znów w kolorze mięty z mlekiem, rozdzielały się przy wyspie porośniętej sosnami, uderzały o potężny głaz i z hukiem wpadały w wąską gardziel kanionu.

Wodospad powstał około 8,000 lat temu w wyniku cofania się lodowców, które uformowały wiszące doliny. Połączenie mniejszej doliny Chaba z większą doliną Athabasca zmusiło rzekę Sunwapta do zmiany biegu, co sprawiło, że woda zaczęła żłobić głęboki kanion w skałach wapiennych. O ile wody z Bow Lake czy Peyto Lake płyną w stronę Zatoki Hudsona i Atlantyku, tak za przełęczą Sunwapta Pass następuje zmiana hydrologiczna. Rzeka Sunwapta wpada dalej do rzeki Athabasca, ta do Mackenzie, a ta Oceanu Arktycznego.

Rozpoczęłam spacer w kierunku Lower Falls, lecz niestety szybko utknęłam w krzakach. Ścieżka najpierw wiodła w miarę oczywisty sposób, ale później rozwidlała się na wiele mniejszych, z których każda szybko się kończyła ścianą lasu. Pokrążyłam tak kilka minut, po czym zrezygnowana wróciłam na parking. Parki narodowe Kanady mają duży potencjał, aby poprawić oznaczenia szlaków.
- Parking: mały, ale szybko się zwalnia (pinezka)
- Długość szlaku (Upper Falls): 0,2 km w jedną stronę
- Czas przejścia (Upper Falls): 5 min
Jasper Gondola SkyTram
Dochodziła 14:30, 11 godzin w podróży. Pogoda była jak malowana, podjęłam więc spontaniczną decyzję, aby podjechać ku gondoli Jasper. Pani w kasie miała dobre wiadomości – kilka wolnych biletów na najbliższy odjazd na Whistlers Mountain. Bilet nie należał niestety do najtańszych (80 CAD = 221 zł), ale w Kanadzie chyba nic nie jest tanie.

Jasper SkyTram to najdłuższa kolej linowa w całej Kanadzie. Zlokalizowana zaledwie siedem kilometrów od miasteczka Jasper, stanowi najprostszy sposób na bezwysiłkowe dotarcie do strefy alpejskiej tundry Gór Skalistych.
Podróż 25-osobową gondolą trwała dziewięć minut. W tym czasie pokonałam 937 m przewyższenia i znalazłam się na wysokości 2,263 m n.p.m. W wagoniku towarzyszyła pani przewodnik, która z dużym zaangażowaniem opowiadała o widokach. A było na co patrzeć! Ze szczytu Whistlers Mountain tego dnia widać było sześć pasm górskich.

Widoczność sięgała po horyzont. Szczególną uwagą cieszył się ośnieżony Mount Robson, najwyższy szczyt Kanadyjskich Gór Skalistych (3,954 m n.p.m.), oddalony o niemal 100 kilometrów. Na ścieżce wokół górnej stacji kolejki rozlegały się głośne gwizdy świstaków synogarliczych, od których wzięła się nazwa Whistlers Mountain. Co ciekawe, na szczycie było znacznie cieplej niż na dolnej stacji kolejki.

Edson
Na nocleg wybrałam miasteczko Edson, mniej więcej w połowie drogi między Jasper a Edmonton. To typowe blue-collar town, przeciwieństwo kurortów turystycznych, takich jak Banff czy Canmore.
Edson leży w sercu regionu bogatego w gaz ziemny. Jest kluczowym węzłem dla tzw. the patch (slangowe określenie pól naftowych w Alberta). Są tu firmy rurociągowe i zakłady przetwórstwa gazu. Pracują w nich operatorzy ciężkiego sprzętu, spawacze przemysłowi i inżynierowie pól wydobywczych.
Miasto otaczają obszary lasów gospodarczych. Kluczowymi pracodawcami w mieście są zakłady przetwórstwa drewna: tartak koncernu West Fraser (masowa produkcja standaryzowanych desek konstrukcyjnych, które są podstawowym materiałem do budowy domów szkieletowych w Ameryce Północnej) oraz ich konkurencja: fabryka płyt drewnopochodnych OSB, należąca do Weyerhaeuser.

Przejeżdżając po miasteczku zwróciłam uwagę na specyficzną infrastrukturę. Dominowały tu szerokie drogi, umożliwiające przejazd ciężarówek, hotele robotnicze, sklepy z odzieżą ochronną oraz warsztaty naprawy ciężkiego sprzętu.
Ja również zatrzymałam się w hotelu robotniczym, gdzie na wstępie przywitał mnie zakaz wchodzenia do recepcji w ubłoconych butach roboczych. W kąciku gier planszowych rozwieszono napisy „Nie kradnij.” Jak później doczytałam, Edson boryka się z przestępczością (2x wyższa niż w reszcie prowincji Alberta).
Jutro najdłuższa trasa wyjazdu: 770 km, wizyta w Parku Narodowym Elk Island i przejazd do prowincji Saskatchewan. Do zobaczenia!







6 komentarzy
Meemaw
Szlaki Mount Edith Cavell były już czynne?
Tierra Bonita
Wciąż zamknięte po pożarze 🙁
Marta
Jak wygląda kwestia parkingu przy Jasper Gondola? Rozważamy to jako alternatywę dla Gondoli Banff, bo tam cyrki z rezerwacjami
Tierra Bonita
Parking bezpłatny i nie trzeba rezerwować 🙂
Tomek
Planujemy przejazd z Jasper do Banff, gdzie mamy noclegi. Jakie punkty widokowe na Icefields Parkway warto zaliczyć?
Tierra Bonita
Na pewno Athabasca Glacier (Toe of the Glacier – 20 min trekking), Panther Falls, Big Bend Vievpoint (parking wzdłuż drogi na dosłownie kilka aut), Weeping Wall, Saskatchewan River Crossing jeśli potrzebne tankowanie (najdroższe paliwo na trasie), Peyto Lake (10 min trekking), Bow Lake, Crowfoot Glacier i Herbert Lake.